આંતરરાષ્ટ્રીય ડ્રગ્સ સિન્ડિકેટ અને મની લોન્ડરિંગના નેટવર્ક સામે એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED)એ મોટી કાર્યવાહી હાથ ધરી છે. 28 ઓક્ટોબરના રોજ EDની મુંબઈ ઝોનલ ઓફિસની ટીમે ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્રમાં એકસાથે આશરે 11 સ્થળોએ દરોડા પાડ્યા હતા. મુંબઈ, નવી મુંબઈ, સુરત અને ભાવનગરમાં હાથ ધરાયેલા આ સર્ચ ઓપરેશનમાં નવીન ચીચકર અને તેના સાથીદારો સાથે જોડાયેલા કથિત ડ્રગ્સ નેટવર્કની નાણાકીય ગતિવિધિઓ તપાસવામાં આવી હતી.
EDની આ કાર્યવાહીનો મુખ્ય હેતુ ડ્રગ્સના વેચાણમાંથી ઊભી થયેલી ગુનાહિત આવક એટલે કે 'પ્રોસીડ્સ ઑફ ક્રાઇમ'ને શોધવાનો અને આ નાણાં ક્યાં તથા કેવી રીતે ટ્રાન્સફર કરવામાં આવતાં હતાં તેની તપાસ કરવાનો છે.
NCBના કેસના આધારે EDની કાર્યવાહી
આ મની લોન્ડરિંગ તપાસ નાર્કોટિક્સ કંટ્રોલ બ્યુરો (NCB), મુંબઈ અને નવી મુંબઈ પોલીસના એન્ટી-નાર્કોટિક્સ સેલ દ્વારા નોંધાયેલા કેસોના આધારે શરૂ કરવામાં આવી હતી.
અગાઉની તપાસ દરમિયાન વિદેશથી ભારતમાં લાવવામાં આવેલા હાઈ-ગ્રેડ હાઈડ્રોપોનિક ગાંજા, કોકેઈન, LSD અને ગાંજામાંથી બનાવેલી ખાદ્ય વસ્તુઓનો જથ્થો જપ્ત કરવામાં આવ્યો હતો. આ ડ્રગ્સના ગેરકાયદે વેપારથી ઊભી થયેલી આવકને શોધવા EDએ પ્રિવેન્શન ઑફ મની લોન્ડરિંગ એક્ટ (PMLA), 2002 હેઠળ તપાસ હાથ ધરી છે.
EDના જણાવ્યા અનુસાર, આ સિન્ડિકેટ વિદેશમાંથી નશીલા પદાર્થો લાવી ભારતમાં વેચાણ કરતું હોવાની શંકા છે. તપાસનો એક મહત્ત્વનો ભાગ આ નેટવર્ક સાથે સંકળાયેલા લોકોની નાણાકીય લેવડદેવડ અને વિદેશી કનેક્શન શોધવાનો છે.
હવાલા મારફતે વિદેશી ચલણ અને USDTમાં ચુકવણીની શંકા
આ કેસમાં સૌથી મહત્ત્વની બાબત ડ્રગ્સના વેચાણમાંથી મળતાં નાણાંની હેરફેર છે. EDની તપાસમાં સામે આવ્યું છે કે ડ્રગ્સના વેચાણમાંથી મળતી રોકડ રકમ હવાલા ઓપરેટરો સુધી પહોંચાડવામાં આવતી હતી.
ત્યારબાદ આ ઓપરેટરો વિદેશમાં રહેલા આરોપીઓ સુધી નાણાં પહોંચાડવા માટે USDT ક્રિપ્ટોકરન્સી અથવા થાઈ ભાટ જેવી વિદેશી કરન્સીનો ઉપયોગ કરતા હોવાની માહિતી મળી છે.
તપાસ એ દિશામાં પણ આગળ વધી રહી છે કે ડ્રગ્સના ગેરકાયદે વેપારમાંથી મળેલી રોકડ રકમને વિવિધ વ્યવસાયોમાં રોકીને કાયદેસરની આવક તરીકે દર્શાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો કે કેમ.
ક્રિપ્ટો ટ્રેડર્સ અને વોલેટ્સ EDના રડારમાં
EDની તપાસ દરમિયાન કેટલાક ક્રિપ્ટો ટ્રેડર્સ સાથે જોડાયેલા સ્થળો પર પણ સર્ચ કરવામાં આવ્યું હતું. આ તપાસમાં ગુનાહિત આવક સાથે પ્રાથમિક રીતે જોડાયેલા હોવાની શંકા ધરાવતા ક્રિપ્ટો વોલેટ્સ અને ડિજિટલ એસેટ્સની વિગતો મળી હોવાનું EDએ જણાવ્યું છે.
આ ઉપરાંત, ભારતની બહારથી અનેક ક્રિપ્ટો ટ્રેડિંગ એકાઉન્ટ્સ ચલાવવામાં આવતાં હોવાની આશંકા પણ તપાસ હેઠળ છે. ED હવે આ વોલેટ્સની ટ્રાન્ઝેક્શન હિસ્ટ્રી, સંબંધિત એકાઉન્ટ્સ અને નાણાંના પ્રવાહની તપાસ કરી રહી છે, જેથી ગેરકાયદે નાણાંના મૂળ સ્ત્રોત સુધી પહોંચી શકાય.
દરોડામાં ડિજિટલ ઉપકરણો અને નાણાકીય દસ્તાવેજો જપ્ત
સર્ચ ઓપરેશન દરમિયાન EDએ અનેક વાંધાજનક સામગ્રી અને ડિજિટલ ઉપકરણો જપ્ત કર્યા છે. તેમાં હાઈ-એન્ડ સ્માર્ટફોન, લેપટોપ, ઇન્ટરનલ સ્ટોરેજ ડિવાઇસ, વેપારના હિસાબી ચોપડા, નાણાકીય લેજર અને રોકાણ સંબંધિત દસ્તાવેજોનો સમાવેશ થાય છે.
આ દસ્તાવેજો અને ડિજિટલ પુરાવાઓના આધારે તપાસ એ દિશામાં આગળ વધશે કે ડ્રગ્સના વેચાણમાંથી મળેલા નાણાં કઈ રીતે એકત્રિત કરવામાં આવતાં હતાં, કોના મારફતે વિદેશ મોકલાતાં હતાં અને કયા વ્યવસાયોમાં રોકવામાં આવતાં હતાં.
EDની આ કાર્યવાહીથી આંતરરાષ્ટ્રીય ડ્રગ્સ નેટવર્કના નાણાકીય વ્યવહારો પર તપાસ વધુ તેજ બની છે. જોકે, આ સમગ્ર મામલે તપાસ ચાલુ છે અને આરોપો અંગે અંતિમ નિર્ણય કોર્ટની પ્રક્રિયા બાદ જ આવશે.
