અમદાવાદ: દિવાળીના તહેવારો દરમિયાન અમદાવાદ શહેરમાં વાયુ પ્રદૂષણનું પ્રમાણ વધ્યું હોવાના અહેવાલ સામે આવ્યા છે. તહેવારોની ઉજવણી અને ફટાકડાની આતશબાજી વચ્ચે શહેરના અનેક વિસ્તારોમાં હવાની ગુણવત્તા કથળી છે. સેન્ટ્રલ પોલ્યુશન કંટ્રોલ બોર્ડ (CPCB) અને એર ક્વોલિટી મોનિટરિંગ સ્ટેશનોને ટાંકીને આપવામાં આવેલી માહિતી અનુસાર, અમદાવાદ એરપોર્ટ, નારોલ અને વટવા સહિતના ત્રણ મુખ્ય વિસ્તારોમાં એર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ (AQI) 200ને પાર પહોંચ્યો હતો. ભારતીય AQI માપદંડ મુજબ 201થી 300 વચ્ચેનો આંક 'નબળી' શ્રેણીમાં આવે છે.
એરપોર્ટ, નારોલ અને વટવામાં પ્રદૂષણનું પ્રમાણ વધુ
પ્રાપ્ત માહિતી અનુસાર, સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ, નારોલ અને વટવા ઔદ્યોગિક વિસ્તારમાં હવાની ગુણવત્તા વધુ ખરાબ નોંધાઈ હતી.
આ ત્રણેય વિસ્તારોમાં AQI 200થી ઉપર પહોંચ્યો હોવાનું જણાવાયું છે. વાહનોની અવરજવર, ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિઓ અને તહેવારો દરમિયાન ફટાકડાના ધુમાડા જેવા પરિબળો વાયુ પ્રદૂષણમાં ફાળો આપી શકે છે.
જોકે, આ વિસ્તારોમાં પ્રદૂષણ વધવા પાછળ દરેક પરિબળનો ચોક્કસ કેટલો ફાળો છે તે જાણવા અલગ વૈજ્ઞાનિક વિશ્લેષણ જરૂરી છે.
નિકોલ, મણિનગર અને રખિયાલમાં પણ હવાની ગુણવત્તા કથળી
અમદાવાદના પૂર્વ વિસ્તારમાં આવેલા નિકોલ, મણિનગર અને રખિયાલમાં પણ પ્રદૂષણનું પ્રમાણ વધ્યું હોવાનું સામે આવ્યું છે.
આ વિસ્તારોમાં હવામાં ધૂળ અને ધુમાડાના રજકણોનું પ્રમાણ વધતાં હવાની ગુણવત્તા પર અસર પડી હોવાના અહેવાલ છે.
તહેવારો દરમિયાન ફટાકડા ફોડવા ઉપરાંત વાહનોની અવરજવર અને સ્થાનિક પ્રદૂષણનાં સ્ત્રોતો પણ હવાની ગુણવત્તાને અસર કરી શકે છે.
ચાંદખેડા, ગોતા અને ચાણક્યપુરીમાં સ્મોગની અસર
ઉત્તર-પશ્ચિમ અમદાવાદના ચાંદખેડા, ગોતા અને ચાણક્યપુરી વિસ્તારોમાં પણ ધુમ્મસ અને ધુમાડાનું મિશ્રણ એટલે કે સ્મોગ જોવા મળ્યો હોવાનું જણાવાયું છે.
હવામાં રહેલા સૂક્ષ્મ રજકણો અને પ્રતિકૂળ હવામાન પરિસ્થિતિને કારણે કેટલાક સમયે પ્રદૂષણ જમીનની નજીક જમા થઈ શકે છે.
ખાસ કરીને પવનની ગતિ ઓછી હોય ત્યારે પ્રદૂષિત હવા ઝડપથી વિખેરાતી નથી, જેના કારણે હવાની ગુણવત્તા વધુ ખરાબ થઈ શકે છે.
સેટેલાઇટ અને બોડકદેવમાં AQI 180 સુધી પહોંચ્યો
પશ્ચિમ અમદાવાદના સેટેલાઇટ અને બોડકદેવ વિસ્તારમાં પણ વાયુ પ્રદૂષણની અસર નોંધાઈ હોવાનું જાણવા મળ્યું છે.
ઉપલબ્ધ માહિતી મુજબ, આ વિસ્તારોમાં AQI 180 સુધી પહોંચ્યો હતો. ભારતીય AQI માપદંડ અનુસાર 101થી 200 વચ્ચેનો આંક 'મધ્યમ' શ્રેણીમાં આવે છે.
શહેરના અનેક વિસ્તારોમાં AQI 170થી 200ની આસપાસ રહેતાં હવાની ગુણવત્તા અંગે ચિંતા ઊભી થઈ છે.
વહેલી સવારે અને સાંજે ધુમ્મસની અસર
અમદાવાદમાં વહેલી સવારે અને મોડી સાંજે ધુમ્મસ તથા ધુમાડાની અસર જોવા મળી હોવાનું જણાવાયું છે.
પવનની ધીમી ગતિ અને વાતાવરણની કેટલીક પરિસ્થિતિઓને કારણે પ્રદૂષિત રજકણો જમીનની નજીકના સ્તરમાં જમા થઈ શકે છે.
વાયુ પ્રદૂષણ વધવાથી આંખોમાં બળતરા, ગળામાં ખરાશ, ઉધરસ અને શ્વાસ લેવામાં મુશ્કેલી જેવી સમસ્યાઓ સર્જાઈ શકે છે.
બાળકો, વૃદ્ધો અને શ્વાસના દર્દીઓએ ખાસ સાવચેતી રાખવી
હવાની ગુણવત્તા ખરાબ હોય ત્યારે બાળકો, વૃદ્ધો, અસ્થમા અને અન્ય શ્વસન સંબંધિત બીમારીઓ ધરાવતા લોકોએ વિશેષ કાળજી રાખવી જરૂરી છે.
પ્રદૂષણની અસર ઘટાડવા માટે કેટલીક સાવચેતીઓ ઉપયોગી બની શકે છે.
-
AQI વધુ હોય ત્યારે બહારની ભારે શારીરિક પ્રવૃત્તિ ટાળવી.
-
જરૂર પડે ત્યારે યોગ્ય રીતે ફિટ થતો N95 માસ્ક પહેરવો.
-
ધુમાડા અને વધુ ટ્રાફિકવાળા વિસ્તારોમાં બિનજરૂરી સમય પસાર ન કરવો.
-
અસ્થમાના દર્દીઓએ તબીબે સૂચવેલી દવાઓ નિયમિત લેવી.
-
શ્વાસ લેવામાં ગંભીર તકલીફ અથવા છાતીમાં દુખાવો થાય તો તાત્કાલિક તબીબી મદદ લેવી.
AQI કેટલો હોય ત્યારે હવા જોખમી ગણાય?
ભારતમાં સેન્ટ્રલ પોલ્યુશન કંટ્રોલ બોર્ડ દ્વારા હવાની ગુણવત્તાને છ શ્રેણીમાં વહેંચવામાં આવી છે.
| AQI | હવાની ગુણવત્તા |
|---|---|
| 0–50 | સારી |
| 51–100 | સંતોષકારક |
| 101–200 | મધ્યમ |
| 201–300 | નબળી |
| 301–400 | અત્યંત નબળી |
| 401–500 | ગંભીર |
AQI 200થી ઉપર પહોંચે ત્યારે ખાસ કરીને શ્વાસ અને હૃદય સંબંધિત સમસ્યાઓ ધરાવતા લોકોને વધુ તકલીફ થઈ શકે છે.
દિવાળીના તહેવારોમાં સ્વચ્છ હવા જાળવવાનો પડકાર
દિવાળીના તહેવારો દરમિયાન ફટાકડાના ધુમાડાથી હવામાં સૂક્ષ્મ રજકણોનું પ્રમાણ અસ્થાયી રીતે વધી શકે છે. તેની સાથે વાહનો, ઉદ્યોગો અને અન્ય સ્થાનિક પ્રદૂષણનાં સ્ત્રોતો પણ શહેરની હવાની ગુણવત્તાને અસર કરે છે.
અમદાવાદમાં નોંધાયેલા પ્રદૂષણના આંકડા શહેરી વિસ્તારોમાં હવાની ગુણવત્તા જાળવવાના પડકાર તરફ ધ્યાન દોરે છે.
શહેરના નાગરિકોએ પ્રદૂષણની સ્થિતિ અંગે સત્તાવાર AQI અપડેટ તપાસવા અને જરૂરી સાવચેતી રાખવી મહત્વપૂર્ણ છે.
