ગુજરાત: કાળી ચૌદશના તહેવાર નિમિત્તે સમાજમાં પ્રચલિત અંધશ્રદ્ધા અને વહેમો સામે વિજ્ઞાન જાથાએ અવાજ ઉઠાવ્યો છે. વિજ્ઞાન જાથાના ચેરમેન જયંત પંડ્યાએ ચાર રસ્તે કુંડાળા કરવા, સ્મશાનમાં ભૂત-પ્રેતનો વાસ હોવાની માન્યતા અને મેલી વિદ્યાના નામે ચાલતી પ્રવૃત્તિઓને અંધશ્રદ્ધા ગણાવી છે. તેમણે લોકોને આવી માન્યતાઓથી દૂર રહી વિજ્ઞાન અને તર્ક આધારિત વિચારસરણી અપનાવવા અપીલ કરી છે.
ચાર રસ્તે કુંડાળા કરવા અને તાંત્રિક સામગ્રી મૂકવી અંધશ્રદ્ધા
કાળી ચૌદશની રાત્રે ચાર રસ્તા પર કુંડાળા કરવા, વડા કે અન્ય તાંત્રિક સામગ્રી મૂકવા જેવી પ્રવૃત્તિઓ અંગે જયંત પંડ્યાએ સવાલ ઉઠાવ્યા છે.
તેમણે જણાવ્યું હતું કે આવી પ્રવૃત્તિઓ પાછળ કોઈ વૈજ્ઞાનિક આધાર નથી. લોકોમાં રહેલા ભય અને વહેમને કારણે આવી માન્યતાઓ વર્ષોથી ચાલી આવી છે.
તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે કોઈ ચોક્કસ સ્થળે તાંત્રિક સામગ્રી મૂકવાથી અલૌકિક શક્તિઓ સક્રિય થાય છે તેવા દાવાઓને સમર્થન આપતા વિશ્વસનીય વૈજ્ઞાનિક પુરાવા નથી.
'સ્મશાનમાં ભૂત-પ્રેતનો વાસ હોવાની વાત માત્ર મનનો ડર'
જયંત પંડ્યાએ સ્મશાનમાં ભૂત-પ્રેત કે ડાકિનીઓનો વાસ હોવાની લોકમાન્યતાઓને પણ પડકારી છે.
તેમના જણાવ્યા અનુસાર, સ્મશાન અંગે સમાજમાં અનેક પ્રકારના ભય અને ભ્રમ પ્રવર્તે છે. પરંતુ ભૂત-પ્રેતના અસ્તિત્વને સમર્થન આપતા વિશ્વસનીય વૈજ્ઞાનિક પુરાવા ઉપલબ્ધ નથી.
તેમણે લોકોને અફવાઓ અને અંધશ્રદ્ધાના આધારે ડરવાને બદલે તર્કસંગત વિચાર અપનાવવા જણાવ્યું હતું.
'માનવી ચંદ્ર અને મંગળ તરફ આગળ વધી રહ્યો છે, છતાં વહેમમાં ફસાયેલો છે'
વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજીની પ્રગતિનો ઉલ્લેખ કરતાં જયંત પંડ્યાએ સમાજની માનસિકતા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.
તેમણે જણાવ્યું કે એક તરફ માનવજાત અવકાશ સંશોધન, ચંદ્ર અભિયાન અને મંગળ ગ્રહના અભ્યાસમાં સતત પ્રગતિ કરી રહી છે, જ્યારે બીજી તરફ કેટલાક લોકો હજુ પણ ભૂત-પ્રેત અને મેલી વિદ્યાના ભયમાં જીવી રહ્યા છે.
તેમના મતે, અંધશ્રદ્ધાના કારણે લોકોનો સમય, શક્તિ અને નાણાંનો વ્યય થાય છે. આવી માન્યતાઓનો લાભ લઈને કેટલાક લોકો અન્ય વ્યક્તિઓનું શોષણ પણ કરી શકે છે.
33 વર્ષથી અંધશ્રદ્ધા સામે વિજ્ઞાન જાથાનું અભિયાન
જયંત પંડ્યાના જણાવ્યા અનુસાર, વિજ્ઞાન જાથા છેલ્લા 33 વર્ષથી અંધશ્રદ્ધા સામે જનજાગૃતિના કાર્યક્રમો અને અભિયાનો ચલાવી રહી છે.
સંસ્થાનો મુખ્ય હેતુ સમાજમાં વૈજ્ઞાનિક દૃષ્ટિકોણ વિકસાવવાનો અને અંધશ્રદ્ધાના કારણે મુશ્કેલીમાં મુકાતા લોકોને જાગૃત કરવાનો છે.
વિજ્ઞાન જાથા દ્વારા લોકોમાં ફેલાયેલા વહેમો અંગે સમજણ આપવાના પ્રયાસો કરવામાં આવે છે.
મેલી વિદ્યા અને ચમત્કારોના દાવાઓ સામે સવાલ
જયંત પંડ્યાએ જણાવ્યું હતું કે મેલી વિદ્યા, પ્રેતબાધા અને ચમત્કારોના નામે લોકોમાં ભય ફેલાવવો યોગ્ય નથી.
તેમણે લોકોને અપીલ કરી કે કોઈ વ્યક્તિ અલૌકિક શક્તિનો દાવો કરે તો તેની વાતને આંખ બંધ કરીને સ્વીકારવાને બદલે પુરાવા અને તર્કના આધારે તપાસવી જોઈએ.
અંધશ્રદ્ધાના કારણે આર્થિક છેતરપિંડી કે અન્ય પ્રકારનું શોષણ થતું હોય તો સંબંધિત તંત્રની મદદ લેવી જોઈએ.
ધાર્મિક આસ્થા અને અંધશ્રદ્ધા વચ્ચેનો તફાવત સમજવો જરૂરી
કાળી ચૌદશનો તહેવાર અનેક પરિવારો માટે ધાર્મિક આસ્થા અને પરંપરાઓ સાથે જોડાયેલો છે.
જોકે, ધાર્મિક શ્રદ્ધા અને ભય આધારિત અંધશ્રદ્ધા વચ્ચે તફાવત સમજવો જરૂરી છે.
જયંત પંડ્યાના નિવેદનનો મુખ્ય મુદ્દો ભૂત-પ્રેત, મેલી વિદ્યા અને તાંત્રિક પ્રવૃત્તિઓના નામે ફેલાતા વહેમો સામે જાગૃતિ લાવવાનો છે.
સમાજને વૈજ્ઞાનિક અભિગમ અપનાવવા અપીલ
વિજ્ઞાન જાથાએ લોકોને અંધશ્રદ્ધા અને ભયમાંથી બહાર આવી વિજ્ઞાન, શિક્ષણ અને ટેકનોલોજી તરફ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા અપીલ કરી છે.
જયંત પંડ્યાએ જણાવ્યું હતું કે સમાજની સાચી પ્રગતિ માટે વૈજ્ઞાનિક વિચારસરણી વિકસાવવી જરૂરી છે.
તેમણે કાળી ચૌદશના તહેવાર નિમિત્તે લોકોને વહેમો અને અંધશ્રદ્ધાથી દૂર રહી જાગૃત નાગરિક બનવાનો સંદેશ આપ્યો હતો.
